Zwiedzamy Wielkopolskę. Ziemia rawicka: Południowa brama Wielkopolski

Jakub Latusek
Rawicz to wyjątkowe miejsce na mapie Polski. Przebiegająca tu dawniej granica państwa a obecnie województwa ukształtowała je pod względem różnorodności, otwartości i tolerancji. To miejsce, gdzie historia przeplata się z przyszłością oraz gdzie tradycja łączy się z innowacją.

Określenie „ziemia rawicka” oznacza tradycyjną nazwę historycznego, kulturalnego i gospodarczego regionu. Ziemia rawicka leży w południowo-zachodniej części Wielkopolski i obejmuje od północnego zachodu część Wysoczyzny Leszczyńskiej, od północnego wschodu sięga do Wysoczyzny Kaliskiej, od południa graniczy z Kotliną Żmigrodzką. Znajduje się tutaj wiele miejscowości, których urok oraz niepowtarzalny klimat można poznać podczas turystycznych wędrówek, a także miasteczka i wioski, spośród których najstarsze powstały we wczesnym średniowieczu. Liczne zabytki historyczne, interesująca sztuka ludowa są niewątpliwymi atrakcjami regionu.

Rawicz, największe miasto na ziemi rawickiej będące zarazem siedzibą powiatu, jest w porównaniu do innych miejscowości regionu znacznie młodsze. Miasto założył w 1638 roku Adam Olbracht Przyjma-Przyjemski, powstało na tzw. surowym korzeniu, budowane według projektu od podstaw na niezabudowanym terenie. Dzisiejszy Rawicz znany jest przede wszystkim z unikatowego układu urbanistycznego na planie szachownicy i urokliwych, w całości zachowanych w pierwotnym kształcie Plant. Przez wielu nazywany jest kuźnią mistrzów. To właśnie z Rawicza pochodzą Anita Włodarczyk, Karolina Kucharczyk, Karol Świderski czy Robert Maćkowiak.

Historię tego niezwykłego, wielokulturowego niegdyś miasta odczytać można wędrując śladami zachowanych zabytków a także udając się do Muzeum Ziemi Rawickiej, gdzie gromadzone są pamiątki z różnych okresów w dziejach Rawicza.

Rawicz zawsze otwarty… to nie tylko hasło, ale przede wszystkim idea przyświecająca miastu i jego mieszkańcom. Rawicz otwarty jest więc m.in. na kulturę i tradycję, sport, inwestycje i cudzoziemców.

Odwiedzającym Rawicz polecamy, by swój spacer rozpoczęli od ratusza i siedziby Muzeum Ziemi Rawickiej oraz Punktu Informacji Turystycznej i Kulturalnej. Obiekt ten, znajdujący się w sercu miasta, jest historią samą w sobie.

Muzeum Ziemi Rawickiej
Od 1973 roku rawickie muzeum mieści się w zabytkowym ratuszu. Historia obiektu – obecnie jednego z najstarszych budynków w mieście – sięga połowy XVIII stulecia. Ekspozycja stała MZR jest podzielona na kilka segmentów w formie wystaw stałych, które dokumentują wybrane zagadnienia z historii Rawicza oraz regionu. Zwiedzający oglądają kolejno: muzealia dokumentujące dzieje samego ratusza, następnie pamiątki kultury ludowej mikroregionu Hazów (Sala Etnograficzna), przedmioty życia codziennego dawnych mieszczan, nawiązujące do epoki, gdy Rawicz rozwijał się jako jeden z najważniejszych ośrodków rzemiosła w Wielkopolsce (Sala Dawnych Rzemiosł, Sala Bractwa Kurkowego), w końcu ilustracje z dziejów „miasta mundurów”, będącego w dwudziestoleciu międzywojennym siedzibą elitarnego Korpusu Kadetów.

Na ekspozycji prezentowane są oryginalne eksponaty – przedmioty użytkowe, stroje i instrumenty ludowe, narzędzia, pamiątki cechów rzemieślniczych, tarcze i insygnia bractwa kurkowego, obrazy, fotografie, militaria. Na pierwszej kondygnacji ratusza mieści się Sala Portretowa z kolekcją portretów XVII- i XVIII-wiecznych właścicieli Rawicza. Sąsiaduje z nią reprezentacyjny gabinet burmistrza, a także Sala im. Stanisława Kukli i galeria wystaw czasowych.

Ratusz w Rawiczu
Został wybudowany w latach 1753--1756, dzięki fundacji ówczesnej właścicielki Rawicza, Katarzyny z Sapiehów Sapieżyny. Projektantem barokowej budowli był architekt Leopold Ostritz z Trzebnicy. Na fasadzie zachodniej zachował się ozdobny arkadowy portal z płaskorzeźbionym kartuszem herbowym Sapiehów. Obecnie, wchodząc do ratusza, można jeszcze zobaczyć oryginalną konstrukcję stropów z potężnych dębowych bali. Mansardowy dach budowli zwieńczyła czworoboczna wieża zegarowa. We wrześniu 1754 roku na jej szczycie został zamontowany wiatrowskaz z herbem miasta, a poniżej pozłacana kula. Zawartość ratuszowej „kapsuły czasu” odkryto podczas remontu w latach 60. XX wieku i można ją oglądać w Muzeum Ziemi Rawickiej. W 1783 roku na ratuszowej wieży został zamontowany jeden z pierwszych na ziemiach polskich piorunochron.

Hazy
To mikroregion geograficzno-kulturowy w gminie Rawicz, na pograniczu Wielkopolski oraz Dolnego Śląska. Wyróżnia się malowniczymi o każdej porze roku krajobrazami, bogactwem nadrzecznej przyrody oraz tworzoną przez pokolenia mieszkańców unikatową kulturą ludową. Wyodrębnił się kilkaset lat temu, jako enklawa kilku wsi położonych w dolinie rzek Orli oraz Dąbroczni, na obszarach łąk, mokradeł i puszczy. Pierwsi mieszkańcy przybyli na ten teren z północnego Śląska w XVI i XVII w. Byli „ludźmi lasu”: drwalami, smolarzami, myśliwymi – dlatego nazywano ich Leśniakami. Przez kilkaset lat żyli w odosobnieniu, w wioskach budowanych na wykarczowanych polanach leśnych, do których dotarcie z dalszych okolic utrudniały częste powodzie. Wielopokoleniowa izolacja przyczyniała się do tego, że w życiu lokalnej społeczności przetrwały unikatowe elementy dawnego folkloru – obrzędy (pochody kolędników, wielkopostne „palenie żuru”, „smolorze”), gwara, legendy, pieśni, stroje, rękodzieło z artystycznym haftem kwiatowym.

Dziedzictwo kulturowe mikroregionu warto poznać odwiedzając gościnne miejscowości hazackie: Zieloną Wieś, Wydawy, Stwolno, Zawady, Ugodę i Łąktę. Przez teren Hazów prowadzą znakowane szlaki turystyki pieszej i rowerowej: historyczny Szlak Walk Powstańców Wielkopolskich o Rawicz, Rawicki Szlak Rowerowy.

Bogate tradycje dudziarskie
Cykliczne widowiska obrzędowe na Hazach to również okazja do poznania bogatych, muzyczno-tanecznych elementów lokalnej kultury ludowej. Do dzisiaj Hazy, obok Biskupizny, są jednym z głównych ośrodków dudziarskich na terenie Wielkopolski. Dudy pozostają, podobnie jak skrzypce, podstawowym instrumentem każdej hazackiej kapeli. W 2017 roku wielkopolskie tradycje dudziarskie zostały wpisane na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego.

Unikatowy haft hazacki
Na Hazach bardzo popularną formą artystycznego rękodzieła ludowego jest haft na płótnie i bawełnianym tiulu. Misternie wykonanymi wzorami z białych nici do dziś ozdabia się fartuchy, koszule, kryzy, spódnice, wiązane bandami czepki. Kwiatowe wzory symbolizują więź mieszkańców mikroregionu z otaczającą przyrodą. Oryginalne elementy odświętnych strojów ludowych z haftem hazackim obecnie można obejrzeć w Muzeum Ziemi Rawickiej w Rawiczu.

Handlowi giganci przejdą na “zielony” transport?

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie