Zwiedzamy Wielkopolskę. Muzeum - Zamek Górków w Szamotułach

Magda Prętka
Magda Prętka
Gród Halszki tętni miłością do kultury i tradycji, każdego dnia budując tożsamość społeczności lokalnej. Ważną rolę w tym procesie odgrywa Muzeum - Zamek Górków, które przywraca pamięć o dawnych mieszkańcach regionu, jego obyczajowości i niezwykłej historii

Muzeum - Zamek Górków w Szamotułach pisze swoją historię już od ponad 60 lat, choć tradycje muzealne w Grodzie Halszki sięgają znacznie dalej, konkretnie – wieku XIX, gdy w 1840 roku w mieście powstało Towarzystwo Zbieraczów Starożytności Krajowych z Jędrzejem Moraczewskim na czele. To właśnie jego działalność stworzyła podwaliny do rozwoju szamotulskiego muzealnictwa.

Na przestrzeni lat podejmowano wiele prób utworzenia placówki muzealnej. Poskutkowało to powołaniem dożycia Muzeum Ziemi Szamotulskiej w roku 1957, które na początku lat 90. przemianowano na Muzeum - Zamek Górków.

Założenie usytuowane jest w Parku Zamkowym. Obecnie obejmuje zamek pełniący funkcję muzeum wnętrz, basztę z wystawą dziejów miasta, oficynę z ekspozycją etnograficzną oraz spichlerz będący miejscem wystaw czasowych.

W swojej działalności muzeum skupia się na gromadzeniu, opracowywaniu oraz przechowywaniu zabytków (obecnie to kilkanaście tysięcy). Z powodzeniem organizuje wystawy (nagradzane w konkursach ogólnopolskich i wojewódzkich), prezentuje swoje zbiory w Polsce, jak i poza granicami kraju. Ikony pochodzące z szamotulskiej kolekcji podziwiano nawet w katedrze w Weronie.

Niezwykle bogata jest też oferta wydawnicza, która obejmuje zarówno zeszyty muzealne popularyzujące wiedzę o przeszłości regionu, jak i katalogi oraz foldery towarzyszące wystawom. Szczególne miejsce zajmuje w niej album z pocztówkami powiatu szamotulskiego. W muzeum odbywają się również wykłady, prelekcje, lekcje muzealne oraz warsztaty.

Na przestrzeni ponad 60 lat szamotulskie muzeum wyraźnie zaznaczyło swoją obecność w mieście, regionie, a także w Polsce. Wizytówką placówki jest Czarna Księżniczka – Halszka z Ostroga oraz kolekcja ikon.

Wyjątkowe wystawy

Szczególne miejsce w działalności Muzeum Zamek Górków w Szamotułach zajmuje wystawiennictwo. Na ekspozycjach stałych podziwiać można obiekty pochodzące z muzealnych zbiorów. Placówka cyklicznie organizuje też wystawy tematyczne, prezentując dzieła artystów z całej Polski oraz prywatne kolekcje.

Unikatową w skali kraju jest wystawa „Chwała Pacykowianom” obejmująca ponad 230 ceramicznych figurek, wyprodukowanych przed wojną w Fabryce Fajansu w Pacykowie. To nie lada gratka nie tylko dla kolekcjonerów, muzealników, ale i badaczy. Po raz pierwszy bowiem zaprezentowano w jednym miejscu tak bogaty dorobek zapomnianej wytwórni.

W gablotach znalazły się fajansowe figury przenoszące zwiedzających do XX - lecia międzywojennego: zobaczyć w nich można dziewczęta i młode damy w charakterystycznych sukienkach i fryzurach. Obok modnie ubranych tancerek stoją postaci w strojach ludowych, nawiązujących do folkloru zakopiańskiego i huculskiego. Nie zabrakło też figurek inspirowanych światem commedia dell’arte (Arlekina i Kolombiny, Pierrota), wreszcie przedstawień historyczno-patriotycznych takich jak: Bartosz Głowacki, Tadeusz Kościuszko, Fryderyk Chopin. Sporo jest wyobrażeń zwierząt. Odrębną grupę stanowią figury nawiązujące do stylistyki wiedeńskich wyrobów (Dama z koszykiem, Koncertująca para).

Obiekty, od maleńkich, kilkucentymetrowych, do dużych, prawie półmetrowych, zachwycają swoją lekkością i finezją. Piękne, pastelowe kolory i ciekawa, wysmakowana forma budzą autentyczny podziw.

Eksponaty pochodzą ze zbiorów Muzeum – Zamek Górków oraz prywatnych kolekcji – Doroty i Pawła Sobaszkiewiczów, a także Pauliny i Wojciecha Napierałów. Wystawie towarzyszy okazały katalog w twardej oprawie.

Z inicjatywy dyrektora muzeum, Michała Kruszony – w roku 2006 placówka zaczęła tworzyć galerię malarstwa niemieckiego artysty - Maxa Rabesa, uważanego za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli malarstwa orientalnego. Pierwszy obraz jego autorstwa do muzeum trafił na początku lat 70. ubiegłego wieku i został przekazany instytucji przez miasto. Od 2006’ natomiast kolekcja sukcesywnie się powiększa. Obecnie Muzeum Zamek Górków posiada 11 prac artysty (np. „Arabski karawan”, „Głowa Araba”, „Stary Młyn”, „Czytająca” czy „Kobieta z kwiatem”).

Ekspozycja „Max Rabes (1868–1944). Stała wystawa obrazów  niemieckiego artysty, urodzonego w Szamotułach, profesora Akademii Berlińskiej” w roku  2013 została wyróżniona w ogólnopolskim konkursie muzealnym „Sybilla 2012” w kategorii „Wystawy sztuki”.

Kolekcją wyróżniającą się na tle pozostałych niewątpliwie jest zbiór ikon, który rozsławił szamotulskie muzeum w Polsce i Europie. Dziś liczy ok. 1200 obiektów, z czego na ekspozycji stałej prezentowanych jest tylko 350.

W skład kolekcji wchodzą: ikony wykonane tradycyjną techniką (tempera na desce), metaloplastyka (ołtarzyki podróżne, krzyże i plakiety metalowe) oraz tzw. drobnica (małe medaliony wykonane techniką emalii). To najciekawsza część zbioru, prawdopodobnie jedyna taka w Polsce.

Kolekcja nie ma charakteru jednorodnego, ikony pochodzą z różnych warsztatów Rosji, dzisiejszej Ukrainy i Białorusi. Oprócz ikon kanonicznych wykonanych w dobrych pracowniach ikonopisarskich, znaczną część zbioru stanowią obiekty powstałe w małych warsztatach rzemieślniczych, realizujących zamówienia ubogich klientów.

Dominują głównie prace XIX-wieczne, najstarsze datowane są na wiek XVII, kilka pochodzi z XVIII stulecia.

W okresie od maja do września Muzeum Zamek Górków w Szamotułach czynne jest od wtorku do soboty w godzinach 9.00 – 16.00, a także w niedziele i święta w godzinach 10.00 – 17.00. W okresie od października do kwietnia natomiast muzeum czynne jest od wtorku do piątku w godzinach 9.00 – 16.00, a także w soboty, niedziele i święta w godzinach 10.00 – 16.00.
Muzeum udostępnia ekspozycje dla zwiedzających z przewodnikiem po uprzednim zarezerwowaniu stosownego terminu

Muzeum – Zamek Górków
ul. Wroniecka 30
64 – 500 Szamotuły
tel/fax: (0-prefix-61) 29 218 13, 29 226 29
e-mail: [email protected]

Handlowi giganci przejdą na “zielony” transport?

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie