Zwiedzamy Wielkopolskę. Gmina Szczytniki: Dwór wybudowany przez rodzinę Łubieńskich

Daria Przybysz
Daria Przybysz
Ogromny wkład w rozwój Szczytnik miała rodzina Łubieńskich. Wybudowali oni we wsi okazały dwór. Stawiali także na hodowlę i tkactwo płócienne. Jako pierwsi w Polsce rozpoczęli hodowlę ziemniaka.

Gmina Szczytniki to malowniczy rejon położony w południowo-wschodniej części województwa wielkopolskiego w powiecie kaliskim, poprzecinany malowniczymi rzeczkami: Trojanówką, Pokrzywnicą i Strugą Grzymaczewską, zajmujący 111 km2. Według danych na koniec 2020 roku 7811 mieszkańców zasiedla 43 miejscowości, z czego 31 to wsie sołeckie. Korzystne położenie geostrategiczne i dostępność komunikacyjną zapewnia przecinająca gminę droga krajowa nr 12, stanowiąca główny trakt łączący miasta Kalisz i Łódź.

Pierwsza wzmianka o Szczytnikach pojawiła się w dokumencie z początku XVI w., w którym Jan Łaski pisał o miejscowości Szczytniky. Na przełomie XVI i XVII w. właścicielami wioski była rodzina Potworowskich. Przez kolejne 150 lat należała ona do rodziny Łubieńskich, którzy wybudowali w XVIII w. okazały dwór, obecnie będący siedzibą urzędu gminy. Rodzina Łubieńskich wywarła wielki wpływ na rozwój miejscowości, stawiając na hodowlę i tkactwo płócienne. Łubieńscy jako pierwsi w Polsce rozpoczęli uprawę ziemniaka, który do dzisiaj jest cenionym produktem regionalnym. Zajmowali się również zakładaniem ogrodów, pasiek i chmielników. Dobra przechodziły wielokrotnie z rąk do rąk, a ostatnimi właścicielami do roku 1940 byli Sarzyńscy.

Gminę charakteryzuje duża różnorodność kulturowa, o czym świadczy historyczne pochodzenie najważniejszych miejscowości: Szczytniki, Radliczyce i Marchwacz jako typowych osad podworskich, co potwierdzają dobrze zachowane dwory Łubieńskich w Szczytnikach, Niemojowskich w Marchwaczu i okalające je parki oraz dwa małomiasteczkowe układy urbanistyczne w Iwanowicach i Stawie z wyróżniającym się rynkiem, a także parkiem miejskim.

Niewątpliwym walorem gminy Szczytniki jest bogactwo przyrody, w którym na wyróżnienie zasługują podworskie parki w Szczytnikach, Radliczycach i Marchwaczu oraz dwa parki miejskie w Iwanowicach i Stawie.
Parki i zabytki

Park w Szczytnikach wraz z budynkiem urzędu gminy został zrewitalizowany w 2011 roku ze środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Z nowymi nasadzeniami drzew i krzewów, żwirowymi alejkami, podjazdem z kostki granitowej, stylowym oświetleniem i pięknym stawem z wysepką zachęca przyjezdnych i mieszkańców do spacerów. Ozdobą parku są dwa imponujące dęby szypułkowe – pomniki przyrody i rozłożysty, dostojny platan.

Park okala budynek Zespołu Szkół w Radliczycach i budynek starego dworu. Jego zwieńczenie stanowi zrewitalizowany w 2014 roku staw.

Park w Marchwaczu otacza pałac Bonawentury Niemojowskiego zaprojektowany na wzór pałacu w warszawskich łazienkach. Ważnym jego elementem są stawy powstałe na spiętrzeniu rzeki Trojanówki. Obecnie nieruchomość jest własnością prywatną.

Kolejnym parkiem o zupełnie innym charakterze jest park miejski w Iwanowicach. Teren zabudowy małomiasteczkowej jako układ urbanistyczny został wpisany do ewidencji zabytków. Park został zrewitalizowany w 2012 roku ze środków PROW, otrzymując nowe nasadzenia drzew i krzewów, ścieżki żwirowe, podejście z kostki granitowej pod figurkę św. Wawrzyńca oraz oświetlenie parkowe.
Na wprost rynku i parku znajduje się jeden z najważniejszych zabytków w gminie – kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej z 1460 roku. Iwanowice były miejscowością na prawach miejskich, które zostały zabrane mieszkańcom po ich udziale w powstaniu styczniowym.

Podobna historia dotknęła kolejną dużą miejscowość gminy – Staw. Układ urbanistyczny objęty jest także ochroną konserwatora zabytków, a na szczególną uwagę zasługuje kościół św. Mikołaja wybudowany ok. 1520 roku. Centrum miejscowości stanowi rynek i park miejski, który został rewitalizowany ze środków Lokalnej Grupy Działania „Długosz Królewski” w ramach PROW w 2019 roku. W ramach projektu w pierwszym etapie przeprowadzono nowe nasadzenia drzew i krzewów, założone zostało oświetlenie parkowe i wykonano granitowe podejście do kościoła.

W 2013 roku również ze środków LGD zrewitalizowano fragment rynku, dokładnie pomnik poległych w czasie II Wojny Światowej i jego otoczenie. W 2019 roku przebudowano strażnicę Ochotniczej Straży Pożarnej na świetlicę wiejską jako centrum kulturalnego rozwoju miejscowości.

Nizinny krajobraz gminy Szczytniki urozmaica jedyny duży kompleks leśny – Las Marchwacki z bogatym starodrzewiem, w którym w ostatnim czasie dwa dęby szypułkowe otrzymały status pomnika przyrody.

Handlowi giganci przejdą na “zielony” transport?

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie