Zwiedzamy Wielkopolskę. Gmina Mikstat: Ze średniowieczną metryką

Martyna Praska
Dawne miasto królewskie Mikstat posiada jedną z najstarszych w południowej Wielkopolsce średniowiecznych metryk miejskich. Pierwsze wzmianki na temat miasta pochodzą już z roku 1366. Jego patronem jest św. Roch, którego kult w Mikstacie trwa od 300 lat.

Miasto Mikstat położone jest w historycznej ziemi wieluńskiej na Wzgórzach Ostrzeszowsko-Trzebnickich. Prawa miejskie otrzymało około roku 1366, jak podają źródła Jan Zaremba syn Mikołaja zawarł umowę sprzedaży wójtostwa na rzecz Piotra Knotha. Miasto leży u styku województw śląskiego i wielkopolskiego, w przeszłości na tych terenach przebiegał międzynarodowy bursztynowy szlak handlowy ciągnący się od Bałtyku, aż do Wenecji we Włoszech. Dostęp do szlaku gwarantował ruch w interesach. Mikstat posiadał też prawo na handel solą oraz zgody na organizowanie jarmarków, kwitnąco miała się w nim branża piwowarska.

Wiele kontrowersji wzbudza pochodzenie nazwy miasta. Badania nad genezą wskazują, że pierwotnie miasto nazywało się Komorów. Nazwa wywodziła się prawdopodobnie od „komarów”, których z racji położenia osady między dwoma rzekami w tamtym czasie było dużo. Drugą prawdopodobną teorią jest nazwa zaczerpnięta od imienia Mikołaja Zaremby, który mógł być założycielem osady, bowiem źródła podają, że miasto istniało już w chwili sprzedaży.

Miejscowość może pochwalić się długoletnią historią, a co za tym idzie bezcennymi zabytkami, które możemy spotkać na jej terenach.

Nieco późniejsza legenda głosi, że miasto Mikstat zostało nawiedzone przez „morowe powietrze”, które spustoszyło lokalną populację. Plagę przeżyło zaledwie siedem rodzin, ukrytych w okolicznych lasach. Choroba dotknęła nie tylko ludzi, ale również zwierzęta gospodarskie. Wtedy to mieszkańcy miasta zwrócili się o pomoc do św. Rocha, który był patronem zwierząt domowych oraz opiekunem miasta. Zgony ustały, a mieszkańcy w podzięce wznieśli na wzgórzu niewielki, drewniany kościół dla swojego wybawiciela – św. Rocha. Od tego czasu aż do dziś w miejscowości odprawiany jest niepowtarzalny zwyczaj święcenia zwierząt, a mały, drewniany kościółek stał się Diecezjalnym Sanktuarium św. Rocha w Mikstacie. Cmentarz przylegający do kościoła jest jednym z najstarszych cmentarzy w Europie.

Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kotłowie przez wieki uległ rozbudowie, lecz główna i najstarsza jego część powstała w 1108 roku – tak w swoich kronikach datuje Jan Długosz. W XVIII w. do romańskiej budowli dołożono wieżę, natomiast obecny kształt świątynia uzyskała po rozbudowie w roku 1905. Spośród 77 świątyń ufundowanych przez Piotra Włostowica to właśnie kot-łowski zabytek przetrwał w stanie nienaruszonym aż do dziś. W środku możemy spotkać zachowane rzeźby, dekorujące elementy konstrukcyjne, takie jak ludzka głowa, zwierzęce maski, między którymi wisi winogrono, lew kroczący z otwartą paszczą. Budowla w Kotłowie powstała w ramach pokuty zadanej możnowładcy przez Kościół za haniebne porwanie księcia z dynastii Rurykowiczów, niejakiego Wołodara. Włostowic, zwany też Duninem, był w owym czasie drugą najpotężniejszą osobą w państwie; należały do niego tereny wokół góry Ślęży i tereny Sobótki, a wpływy rozciągały się przez Wrocław, aż do Kotłowa. Nie dziwi więc solidny materiał z jakiego wykonana została świątynia, a są to kamienie granitowe naniesione w trakcie epoki lodowcowej. Romańskie mury kościoła w Kotłowie mają grubość 1,4 m.

Do budowy kościołów romańskich oprócz kamieni granitowych używany był także piaskowiec. W Kotłowie z piaskowca wykonany został portal. Wzgórze, na którym zbudowano kościół i przylegający do niego cmentarz otoczone są murami wykonanymi z kamieni granitowych. Szczególna lokalizacja obiektu sprawia, że katolicka świątynia „widzi się” z trzema innymi kościołami: w Wysocku Wielkim, Chełmcach i Ołoboku.

Najdotkliwszym okresem historycznym zarówno dla kościoła w Kotłowie jak i Mikstatu była połowa XVII wieku związana z najazdem Szwedów. Niefortunna stała się lokalizacja budowli, Szwedzi wykorzystali wzgórze jako punkt obserwacyjny na na całą dolinę i przylegające tereny, a wśród nich na szlak komunikacyjny przebiegający wzdłuż Wzgórza Kotłowskiego. Potop Szwedzki przyczynił się do śmierci 1/3 populacji mieszkańców okolicznych terenów. Najeźdźca pozostawił po sobie zgliszcza i pożogę. Zniszczył gospodarstwa, wybił zwierzęta, obrócił w pył żyzne pola. Dopiero król Jan Kazimierz zasiedlił tereny na pograniczu Kotłowa i Strzyżewa. Ziemie te zostały ofiarowane Kozakom – do dziś jedna z tamtejszych miejscowości bywa określana mianem „Kozaki”.

Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kotłowie jest naznaczona obecnością wybitnego pianisty Fryderyka Chopina, który dwukrotnie odwiedzał te tereny goszcząc u swojej matki chrzestnej Anny Skarbek, która wraz z mężem posiadała majątek ziemski w Strzyżewie, wchodzący w skład parafii Kotłów. Źródła wspominają o wizycie młodego Chopina w Kotłowie w roku 1829. Trasa jaką przebywał pianista wiodła z pałacu księcia Radziwiłła w Antoninie poprzez Mikstat, Kotłów aż do Strzyżewa. W romańskiej świątyni znajduje się tablica upamiętniająca artystę, której fundatorem jest burmistrz Mikstatu, Rada Miejska w Mikstacie i ks. kan. Adam Kosmała.

Nadleśnictwo Przedborów – dawniej Wanda – liczy sobie ponad 120 lat i obejmuje swoim zasięgiem województwa: dolnośląskie, łódzkie i wielkopolskie. Leśne tereny rozciągają się wśród trzech powiatów: oleśnickiego, wieruszowskiego i ostrzeszowskiego.
Siedziba Nadleśnictwa Przedborów mieści się w dawnym dworku ziemiańskim rodziny Szelskich, byłych właścicieli dużego majątku ziemskiego, obejmującego cztery folwarki na terenie obecnego sołectwa Przedborów oraz okoliczne lasy. Sam dworek pochodzi z 1848 roku.

Jest to klasyczna bryła dworu szlacheckiego, jakie budowano w tamtych czasach, tj. w I połowie XIX wieku – z dwoma kolumnami u wejścia, dwoma oknami po lewej i po prawej stronie, z podjazdem dla powozów konnych oraz otaczającym go parkiem, z licznymi sadzawkami i stawami. Obecna bryła dworku została nieco zmieniona poprzez dobudowanie w 1911-12 r. części północno-wschodniej budynku o długości około 7 metrów z trzema oknami i bocznym wejściem.

Lokalizacja Nadleśnictwa Przedborów powoduje, że jest ono jednym z najbardziej wysuniętych na południe nadleśnictw w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu. Przez teren Nadleśnictwa Przedborów przebiega naturalna granica zasięgu buka i jodły. W jego skład wchodzą dwa rezerwaty „Ryś” i „Jodły Ostrzeszowskie”. Największym walorem całego regionu jest przyroda, ciekawa rzeźba terenu, a poprzez duży udział lasów – czyste powietrze.

Handlowi giganci przejdą na “zielony” transport?

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie