Zaślubiona sztuce. Karolina Lanckorońska, ostatnia z rodu...

    Zaślubiona sztuce. Karolina Lanckorońska, ostatnia z rodu Lanckorońskich

    Łukasz Szwed

    Polska

    Aktualizacja:

    Polska

    Karolina Lanckorońska to postać, którą można by podsumować jednym słowem – wzorowa. Każda działalność, której się podejmowała, od pracy naukowej poprzez służbę w AK, po późniejszy mecenat nad polską sztuką pozwalały poznać ją od najlepszej strony, jako osobę szlachetną, odważną i oddaną swojemu krajowi.
    Portret Karoliny Lanckorońskiej

    Portret Karoliny Lanckorońskiej ©fot. Paul Boissonnas, AN.KIII.150.337, digitalizacja: PAU, projekt PAUart, domena publiczna

    Karolina Lanckorońska przyszła na świat 11 sierpnia 1898 r. w Buchbergu w Dolnej Austrii. Jej matką była Małgorzata von Lichnowski. Natomiast ojcem był Karol Lanckoroński pełniący wówczas zaszczytną funkcję Wielkiego Ochmistrza na dworze imperatora Franciszka Józefa I. Karol Lanckoroński z wykształcenia prawnik, z zamiłowania kolekcjoner, archeolog, historyk sztuki był uważany za jednego z najbogatszych ludzi w Galicji. Posiadał majątki i pałace w Rozdole, Komarnie, Jagielnicy, a także w Frauenwald w Styrii i w Wodzisławiu. Lanckoroński, z racji pełnionej funkcji był odpowiedzialny za sprawy związane ze sztuką na dworze cesarskim. Jego prywatna kolekcja sztuki, druga w Wiedniu pod względem ilości i znaczenia dzieł, została umieszczona w wybudowanym specjalnie w tym celu neobarokowym pałacu. Druga część zbioru umiejscowiona była w pałacu w Rozdole. Hrabia zgromadził również wielki księgozbiór liczący ponad 70 tys. tomów oraz ponad 120 tys. fotografii znakomitych dzieł sztuki.

    Dzięki wpływom ojca, zainteresowania Karoliny od najwcześniejszych lat skierowanie były w kierunku historii sztuki i archeologii. W roku 1920 ukończyła gimnazjum i rozpoczęła studia na Uniwersytecie Wiedeńskim. Interesowały ją głównie zagadnienia dotyczące sztuki baroku i jej ulubionego malarza Michała Anioła. Po ukończeniu studiów otrzymała dyplom historyka sztuki, a następnie, w 1926 roku obroniła rozprawę doktorską.

    W 1929 roku Karolina Lanckorońska przenosi się do Rzymu gdzie poszerza swoją wiedzę na temat sztuki włoskiej przygotowując się do habilitacji oraz pracuje dla Polskiej Akademii Umiejętności kierując tamtejszym działem sztuki. Równocześnie publikuje prace naukowe na łamach pism Lwowskiego Towarzystwa Naukowego. Kontakty ze środowiskiem lwowskich akademików oraz śmierć ojca w 1933 roku, skłaniają Lanckorońską do powrotu do kraju. Zamieszkuje we Lwowie, gdzie zaczyna prowadzić wykłady z historii sztuki współczesnej na Uniwersytecie Jana Kazimierza. W roku 1936 uzyskuje habilitację stając się jednocześnie pierwszą kobietą, która uzyskała habilitację na Uniwersytecie Lwowskim.

    Karolina Lanckorońska z ojcem Karolem
    Okres lwowski Lanckorońskiej to przede wszystkim praca dydaktyczna i naukowa w towarzystwach naukowych Lwowa, Warszawy i Rzymu. Zajmowała się również działalnością społeczną będąc kuratorką „Koła studentek”. W tym czasie opiekowała się również odziedziczonym po ojcu majątkiem w Komarnie gdzie z jej funduszy wyremontowano kościół. Poświęciła się całkowicie pracy, i najprawdopodobniej świadomie zrezygnowała z zamążpójścia, śmiejąc się, że jest zaślubiona sztuce.

    We wrześniu 1939 roku, do Lwowa wkraczają oddziały Armii Czerwonej, a jej majątek w Komarnie na krótki czas zajmują Niemcy, którzy rozkradają niemal wszystkie wartościowe przedmioty. Wtedy, jakimś cudem, zaprzyjaźnieni chłopi ratują część jej dokumentów razem z rękopisem, owocem ośmioletniej pracy naukowej. W swoich wspomnieniach pt.: „Wspomnienia wojenne”, Lanckorońska opisuje szczegółowo obraz miasta najechanego przez siewców barbarzyńskiej ideologii. Niedługo po wkroczeniu wojsk rozpoczęły się wystąpienia przeciwko własności prywatnej, zajęto pałac Gołuchowskich, gdzie bolszewicy utworzyli swoją „centralę”. Rozpoczęło się bezmyślne niszczenie, rabunek i pierwsze mordy na właścicielach ziemskich.

    Nowe władze uczelni szybko rozprawiają się z przedstawicielką znienawidzonej klasy posiadaczy i po kilku miesiącach Lanckorońska zostaje zwolniona z pracy a do jej mieszkanie wkracza NKWD z nakazem aresztowania. W tym właśnie okresie młoda hrabina składa przyrzeczenie i zostaje członkinią Związku Walki Zbrojnej, późniejszej AK. Przez jakiś czas ukrywa się u przyjaciół, aby z podrobionymi dokumentami przedostać się do Polski. W Krakowie podejmuje legalną pracę w Czerwonym Krzyżu, gdzie dzięki znakomitym cechom charakteru oraz psychologicznemu rozpracowaniu zwyczajów okupanta dokonuje czynów świadczących o najwyższej odwadze. Dzięki pracy w Radzie Głównej Opiekuńczej może przemieszczać się po Generalnej Guberni, co ma ogromne znaczenie dla jej pracy konspiracyjnej. Oficjalnie zajmuje się dożywianiem więźniów. Od momentu wkroczenia Niemców do Lwowa, aktywnie pomaga w ustalaniu losów zaginionych lwowskich profesorów oraz znajomych ziemian.
    1 »

    Czytaj treści premium w Polsce Plus

    Nielimitowany dostęp do wszystkich treści, bez inwazyjnych reklam.

    Komentarze

    Dodajesz komentarz jako: Gość

    Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

    Liczba znaków do wpisania:

    zaloguj się

    Najnowsze wiadomości

    Zobacz więcej

    Najczęściej czytane

    Nie przegap

    Wideo