Wieliczka - klejnot w kolekcji solniczek

Materiał informacyjny Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka w Wieliczce
Agatowa solniczka, k. XV w.
Agatowa solniczka, k. XV w. fot. D. Kołakowski
Udostępnij:

Wielicka kolekcja solniczek jest zaliczana do najcenniejszych na świecie. W 2020 roku Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka jeszcze ją wzbogaciło kupując piękną agatową solniczkę. To cenne naczynie na sól pochodzi z końca XV w. i jest najstarszą w kolekcji solniczek. Z powodu obostrzeń długo trzeba było czekać na jej przyjazd do Polski. Ale w końcu dotarła i zwiedzający mogą ją zobaczyć na wystawie jubileuszowej „70/70” w Zamku Żupnym w Wieliczce.

Solniczka wykonana jest z agatu, w kształcie kielicha z przykrywką. Srebrna i pozłacana oprawa zachwyca kunsztownymi ornamentami z poskręcanych, jakby „zeschniętych” liści. Jest nie tylko najstarszą, ale także jedną z najpiękniejszych w wielickiej kolekcji. Jest to przykład sztuki wybitnej światowej klasy.

Solniczka wyznacznikiem statusu społecznego i prestiżu

To naczynie na sól jest bardzo rzadkim przykładem późnogotyckiego złotnictwa, które pomaga wyobrazić sobie jak wyglądały luksusowe przedmioty na najbogatszych stołach. Solniczka nie tylko służyła do podawania przyprawy i ozdoby stołu, ale także wyznaczała miejsce dla najważniejszej osoby na uczcie stojąc przed nią. W średniowieczu takie klejnoty, świadczące o potędze i zamożności właściciela, wraz z innymi drogocennymi naczyniami ze skarbców były pokazywane gościom podczas dworskich wydarzeń.

Solniczka i królewskie dylematy

Czy ten niewielki przedmiot mógł być powodem konfliktu międzynarodowego? Okazuje się, że było to możliwe. Skoro solniczkę stawiano tylko przed najważniejszą osobą jak zachować się gdy na uczcie jest aż trzech panujących. Taka sytuacja miała miejsce w 1378 r. Król Francji Karol V gościł na uczcie cesarza rzymskiego Karola IV i króla Wacława. Stanął wtedy przed dylematem: czy powinien postawić sól przed sobą, cesarzem rzymskim, czy może trzecim królem. Ten dziś pozornie prozaiczny szczegół w przeszłości mógł mieć poważne reperkusje dyplomatyczne. W jaki sposób Karol V wybrnął z trudnej sytuacji? Zdecydował się postawić na stole trzy solniczki, przed każdym z władców. A miał duże możliwości wyboru ponieważ w jego skarbcu znajdowało się 46 solniczek, w tym aż 19 złotych.

Solniczka a trucizna

Zamykane saliery miały tę przewagę nad otwartymi, że pozwalały lepiej chronić zawartość przed ewentualnymi trucicielami. Było to bardzo ważne w czasach, kiedy panujący żyli w ciągłej obawie o swoje życie a truciznę łatwo było wymieszać z solą.
Ponadto najważniejsza osoba miała solniczkę przed sobą i mogła cały czas obserwować czy nie zbliża się do niej ktoś niepowołany.

Jubileuszowa wystawa 70/70

Obecnie agatowa solniczka prezentowana jest w Zamku Żupnym w Wieliczce na wystawie jubileuszowej „70/70”, która trwa do 22 sierpnia 2021 r.

Wystawa ta została zorganizowana w związku z 70-rocznicą powstania Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka. Można na niej zobaczyć 70 obiektów ze zbiorów Muzeum prezentujących różnorodność i bogactwo jego kolekcji. Są wśród nich obiekty cenne materialnie, ale także ważne historycznie. Każdy ma swoją historię jak np. Róg z 1534 r. dar dla wielickiego Bractwa Kopaczy i historia jego kradzieży oraz sprzedaży rodzinie Rotchsildów, czy okazałe kryształy z Grot Kryształowych, zadziwiający dokument „Pozwolenie kopalni na małżeństwo”, dawne liny i sposób ich recyklingu, portret lekarza, który poświęcił życie w czasie epidemii cholery oraz kryształ z kopalni soli zamienionej przez Niemców na skarbiec złota. .. Więcej ciekawych informacji na wystawie i stronie internetowej www.muzeum.wieliczka.pl

Po zakończeniu wystawy jubileuszowej agatowa solniczka stanie się ozdobą wystawy stałej „Solniczki – małe arcydzieła sztuki” w Zamku Żupnym w Wieliczce.

Dodaj ogłoszenie