Toksoplazmoza u ciężarnej – sprawdź jak odczytać wyniki badań

Materiał informacyjny
Pojęcie toksoplazmozy jest znane powszechnie wszystkim kobietom, które były w ciąży lub ją planują. Test na toksoplazmozę jest jednym z obowiązkowych badań wykonywanych u ciężarnej, wykonują go również panie planujące zajście w ciążę. Obok różyczki toksoplazmoza jest drugą powszechnie wymienianą chorobą mogącą spowodować poronienie, wady rozwojowe i choroby dziecka. Choroba powszechnie kojarzona jest z kotami, choć do zakażenia dochodzi przeważnie wraz ze spożywanym pokarmem. Warto wiedzieć o tej chorobie więcej, aby skutecznie się jej ustrzec.

Jak dochodzi do zarażenia toksoplazmozą u dorosłego człowieka?

Toksoplazmoza jest chorobą pasożytniczą wywoływaną przez pierwotniaka o nazwie Toxoplasma gondii. Ten pasożyt bytuje w ciele ludzi i zwierząt na całym świecie i wyróżnić można obecnie trzy szczepy toksoplazmy o różnym stopniu zjadliwości. W Polsce dorosłe formy pasożyta żyją i rozmnażają się w jelicie kota – wraz z kałem wydalane są jego formy zakaźne o nazwie oocysty. Jeśli człowiek lub zwierzę spożyje żywność albo wodę z oocystami, rozwijają się z nich formy, które przebijają jelito i wraz z krwią mogą wędrować do różnych narządów i tkanek, a zwłaszcza do oka, mięśni, mięśnia sercowego i mózgu. Mogą tam wywołać ostry stan zapalny i niszczyć tkankę lub narząd, powodując np. ślepotę. Jednak taka sytuacja ma miejsce tylko w przypadku osłabionej odporności – u osób z prawidłowo działającym układem immunologicznym aktywność toksoplazmy zostaje zahamowana, pasożyt się otorbia i pozostaje w tkankach i narządach w postaci nieaktywnych cyst, a infekcja nie daje żadnych objawów.
Człowiek najczęściej zaraża się poprzez zjedzenie niedogotowanego mięsa zwierząt zawierającego takie otorbione cysty, które uaktywniają się w ludzkim jelicie. Ze względu na fakt, iż infekcja przebiega zazwyczaj bezobjawowo, wiele osób nie wie, że jest zarażonych toksoplazmą i choroba ta nie budzi powszechnego strachu – z wyjątkiem kobiet w ciąży [1][2].

Dlaczego toksoplazma jest groźna w ciąży?

Kobieta ciężarna świeżo zarażona toksoplazmą (czyli z zarażeniem pierwotnym) ma we krwi aktywne formy pierwotniaka, które przez łożysko mogą przenikać do płodu. W przypadku takiej drogi zarażenia dziecko ma tzw. wrodzoną postać toksoplazmozy. Toksoplazma, która dostanie się do oka, serca lub mózgu rozwijającego się płodu, może spowodować poważne zakłócenia i wady rozwojowe. Bardzo rzadko może nastąpić sytuacja zarażenia dziecka od matki w przypadku infekcji wtórnej matki, czyli uaktywnienia się cyst toksoplazmozy, którą ciężarna zaraziła się dużo wcześniej, na skutek silnego spadku odporności. Ponadto zarażenie matki nie oznacza, że pasożyt na pewno przedostanie się do płodu. Ryzyko takie wzrasta wraz ze stopniem zaawansowania ciąży. Natomiast stopień powikłań jest tym cięższy, im wcześniejszy etap ciąży, na którym pierwotniak przedostał się do płodu – im mniej płód jest rozwinięty, tym większe szkody spowoduje inwazja pasożyta w rozwijających się tkankach i narządach. Nic więc dziwnego, że badanie na toksoplazmę jest w ciąży standardową procedurą [1][2].

Jak odczytać wyniki badań? Toksoplazmoza – wyniki i normy

Najpowszechniej zlecanym rodzajem badań u kobiety w ciąży jest test krwi na obecność przeciwciał przeciwko toksoplazmie. Badane mogą być trzy klasy przeciwciał: IgG, IgA i IgM, przeważnie jednak bada się przeciwciała IgG i IgM, gdyż na ich podstawie można dokonać oceny infekcji. Jedynie wynik ujemny dla obu tych rodzajów przeciwciał wyklucza bycie nosicielem pasożyta. Podniesione IgM, niezależnie od poziomu IgG (zarówno przy ujemnych, jak i dodatnich IgG) może świadczyć o świeżej infekcji – ich stężenie jest wtedy wysokie. Jeśli natomiast IgM są ujemne, lecz stwierdzono obecność IgG, do zarażenia doszło w przeszłości – aby stwierdzić, jak dawno, należy zbadać dodatkowo tzw. awidność przeciwciał IgG (wysoka awidność wyklucza świeże zakażenie).

Przeciwciała IgA utrzymują się we krwi długo i służą tylko do potwierdzenia diagnozy. Jeśli u ciężarnej stwierdzono niedawne zarażenie na podstawie przeciwciał – może ona wykonać badanie genetyczne płynu owodniowego, aby sprawdzić, czy doszło do zarażenia płodu. Należy jednak pamiętać, że zawsze wyniki i normy testu na toksoplazmozę należy skonsultować z doświadczonym lekarzem, który rozwieje wątpliwości ciężarnej kobiety. Więcej na temat toksoplazmozy w ciąży przeczytać można również w artykule:

https://adamed.expert/badania-zdrowotne/toksoplazmoza-jak-odczytywac-wyniki-badan-na-toksoplazmoze/ [1][2].

Źródła:

  1. Niezgoda A., Dobrzańska A., 2008, Toksoplazmoza wrodzona – rozpoznawanie i leczenie, Pediatria – przewodnik lekarza.
  2. Śpiewak E., 2009, Wykorzystanie serologicznych metod w rozpoznawaniu zarażeń Toxoplasma gondii u kobiet w ciąży, Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 2, zeszyt 3.

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Dodaj ogłoszenie