Srebra królewskie i solniczki z Wieliczki

Materiał informacyjny Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka
Solniczki srebrne, złocone statki z żeglarzami, Niemcy XIX w.
Solniczki srebrne, złocone statki z żeglarzami, Niemcy XIX w.
Udostępnij:
Istotnym elementem zastawy stołowej są solniczki, dlatego można je zobaczyć także na wystawie „Środkowoeuropejska kultura stołu i królewskie srebra stołowe (XVI-XVIII wiek) z kolekcji >Helga Matzke<” w Zamku Żupnym w Wieliczce. Ale nie byłoby jej w Polsce gdyby nie kolekcja naczyń przyprawowych gromadzona od lat przez Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka i w dużym wyborze prezentowana na wystawie stałej „Solniczki- małe arcydzieła sztuki”. Właśnie od niemieckich antykwariuszy Helgi i Freda Matzke zostało zakupionych kilka cennych solniczek, a dalsza współpraca zaowocowała organizacją wystawy.

Królewskie solniczki

Sól, szlachetna i cenna w przeszłości przyprawa, wymagała kosztownych i pięknie zdobionych naczyń. Na zaaranżowanym stole na wystawie królewskich sreber jest pokazany zestaw liczący dziesięć jednakowych, owalnych solniczek srebrnych należących do majątku rodowego Wettynów, króla i elektora saskiego, księcia warszawskiego Fryderyka Augusta I/III (1750-1827). Wykonane zostały w Dreźnie ok. 1770, a więc w okresie kiedy stał się już modny ujednolicony w formie i dekoracji serwis stołowy. Wtedy solniczki stawiano przed każdym ważnym gościem, ale zanim do tego doszło na stole stała tylko jedna solniczka przed najważniejszą osobą wyznaczając dla niej miejsce na uczcie.

W XVIII wieku na stołach zaczynają pojawiać się zastawy porcelanowe stopniowo zastępując srebrne.

Solniczkowe dylematy króla

W 1378 r. podobno król Francji Karol V stanął przed dylematem przed kim postawić solniczkę. Wtedy jeszcze naczynie na sól stało tylko przed najważniejszą osobą, a on zaprosił dwóch ważnych gości - cesarza rzymskiego Karola IV i króla Czech i Niemiec Wacława IV. Czy powinien postawić sól przed sobą, czy przed którymś z pozostałych władców? Ten dziś wydający się błahym dylemat w przeszłości mógł mieć poważne reperkusje dyplomatyczne. W jaki sposób Karol V wybrnął z trudnej sytuacji? Zdecydował się postawić na stole trzy solniczki, przed każdym z władców. A miał duże możliwości wyboru ponieważ w jego skarbcu znajdowało się 46 solniczek, w tym 19 złotych.

Statek na stole

Na wystawie królewskich sreber stołowych w Wieliczce jest prezentowany wyjątkowo piękny „nef” (statek), który został wykonany w Augsburgu ok. 1620 r. W katalogu można przeczytać, że w czasie ważnych wydarzeń ceremonialnych „nef” zajmował istotne miejsce na stole. To w nim władca przechowywał swój osobisty zestaw ulubionych przypraw oraz sztućców. Taka forma przechowywania miała zapobiec zatruciu zawartości a były to czasy gdy zabójstwa przez otrucie zdarzały się często. Najstarsze zachowane przykłady takich naczyń datuje się na XII wiek. Pierwotnie „nef” zarezerwowany był wyłącznie dla władcy, a od XVI stawiano go także przed innymi wysokimi rangą gośćmi. „Nef” mógł służyć także do picia.

Małe arcydzieła sztuki

Wielicka kolekcja solniczek zaliczana jest do najcenniejszych na świecie. Liczy ponad 1000 obiektów, najstarsza pochodzi z 1500 r. Powstały w wybitnych warsztatach złotniczych i manufakturach porcelany na świecie. Dzieła późnogotyckie, renesansowe, barokowe, klasycystyczne, secesyjne czy modernistyczne przyciągają uwagę bogactwem i różnorodnością zastosowanych form, technik i materiałów. Pochodzą prawie ze wszystkich kontynentów. Najpiękniejsze i najcenniejsze obiekty prezentowane są na wystawie „Solniczki – małe arcydzieła sztuki” w Zamku Żupnym w Wieliczce.

Wystawę królewskich sreber stołowych można oglądać do 15 stycznia 2022 r.,
od wtorku do niedzieli w godzinach 9.00-17.00.

W weekendy Zamek Żupny można zwiedzać z przewodnikiem.

Zapisy: https://muzeum.wieliczka.pl

Dodaj ogłoszenie