Park kulturowy. Realne plany czy papierowe założenia?

Natalia Słupek
Nasza przestrzeń. Miasto ogłosiło przetarg - czy niedługo powstanie park kulturowy na terenie starej Nowej Huty?

Park kulturowy to pomysł pojawiający się od czasu do czasu w wizjach urzędniczych, dotyczących ochrony poszczególnych dzielnic miasta. W starej części Nowej Huty z tą ochroną różnie bywa - odczuliśmy to, patrząc na zmiany, jakie dotknęły plac Centralny. Przypomnijmy choćby lokal po "Skarbnicy", o którym jeszcze do niedawna konserwator wypowiadał się w tonie żalu. Wnętrze zostało nieodwracalnie zmienione, a detale - perełki architektoniczne - usunięte. Ochrona przyszła za późno i nie obejmowała tego, co powinno być zachowane ze względu na unikalne walory.

W maju budynki Centrum A1, B1, C1 i D1 zostały wpisane do rejestru zabytków - od tego momentu decyzje dotyczące lokali usługowych będą musiały uwzględniać nowe przepisy. Jednak pomysł na objęcie Nowej Huty ochroną przed przypadkowymi rozwiązaniami estetycznymi i architektonicznymi jest większy - to właśnie tytułowy park kulturowy. Pomysł objęcia terenu starej Huty zasięgiem parku kulturowego ma poprawić przynajmniej kilka kwestii. Przede wszystkim, podobnie jak na Starym Mieście, reklamy na całym obszarze parku zostaną po pierwsze - zliczone, po drugie - objęte konkretnymi przepisami: co i jak wolno tutaj reklamować. Ustalone zostaną kolory, kształty i rozmiary. Kolejna kwestia to zapisy dotyczące zachowania wyglądu budynków z naciskiem na wykorzystywanie materiałów szlachetnych, podobnych do używanych w trakcie budowy osiedli, oraz zachowania kolorystyki ścian, parapetów etc. Dodatkowo jest także nadzieja na ujednolicenie wyglądu ławek czy latarni, tak by w przypadku doposażenia, np. jednego z parków, zostały uwzględnione już istniejące tam elementy małej architektury.

Jednak, czy park kulturowy jest prawdziwą rewolucją? Przecież teren, o którym mowa, teoretycznie podlega już dwóm źródłom ochrony - od 2004 obowiązuje ochrona układu urbanistycznego starej Nowej Huty, funkcjonuje też miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego o nazwie "Centrum Nowej Huty". Obowiązuje on od 4 grudnia 2013 i dotyczy obszaru ograniczonego ul. Bulwarową, Sieroszewskiego i Kocmyrzowską. Dlaczego więc akurat park miałby pomóc? W przypadku łamania przepisów parku odpowiedź będzie konkretna. Umieszczenie reklamy, która wykracza poza to, na co pozwalać będzie zapis, będzie traktowane jako wykroczenie. Oprócz karania warto jednak pamiętać, że mieszkańcy, a także przedsiębiorcy działający na terenie objętym parkiem, będą potrzebowali jasnego komunikatu, co i w jaki sposób zostanie ujęte w planie. Podobnie jak w przypadku Starego Miasta, potrzebny będzie również okres przejściowy na dostosowanie się do zmian.

Czy projekt pozostanie analizą na papierze, czy też doprowadzi do rzeczywistych zmian w przestrzeni Nowej Huty? Choć przewodniczący Rady Dzielnicy XVIII wypowiadał się entuzjastycznie o pomyśle, nie wszyscy radni są przekonani co do realnej zmiany, do jakiej powstanie koncepcji doprowadzi. Katarzyna Kapela -Legut ma wątpliwości: - Boję się, że projekt będzie pięknie wyglądał na papierze. Oceniając na bazie moich dotychczasowych doświadczeń sądzę, że może skończyć się tylko na opracowaniu, jak to już wielokrotnie bywało. Pragnę tylko przypomnieć w tym duchu kwestię opracowania planu dotyczącego budowy fontanny - ocenia.

Firma, która wygra przetarg na sporządzenie planu parku kulturowego, będzie musiała przygotować opracowanie, które z jednej strony zanalizuje krajobrazy i zespoły widokowe, jakie występują na terenie starej Nowej Huty, a z drugiej wskazać, jak można je chronić w dalszej perspektywie. Do września tego roku koncepcja ma ujrzeć światło dzienne. Czy skończy się na pięknym opracowaniu, czy też nadejdą realne zmiany? Za późno na odwrócenie tego, co zostało zniszczone. Może pora na konkretne działania, by ocalić to, co mimo wielu niesprzyjających okoliczności (w tym krótkowzroczności urzędniczej) jeszcze się ostało? Czekamy na efekty.

Dlaczego park kulturowy

przepisy. Park kulturowy to jedna z form ochrony zabytków. Jest tworzony w celu ochrony krajobrazu kulturowego oraz zachowania wyróżniających się krajobrazowo terenów z zabytkami nieruchomymi, charakterystycznymi dla miejscowej tradycji budowlanej i osadniczej. (art. 16 ust. 1 Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003 r.)
Decyzję o powołaniu parku kulturowego podejmuje się w formie uchwały rady gminy (miasta). Utworzenie parku pozwala na zwiększenie obostrzeń dotyczących ochrony krajobrazu, architektury, a wprowadzenie ewentualnych zmian, np. dopisanie elementu do planu, jest możliwe poprzez zmianę w uchwale.

W praktyce powołanie parku kulturowego oznacza ograniczenia co do reklam, remontów nieruchomości czy handlu na danym terenie. Od 7 grudnia 2012 r. funkcjonuje Park Kulturowy Stare Miasto w Krakowie, w Małopolsce jest też Park Kulturowy Kotliny Zakopiańskiej (od 2006 r.). W całym kraju w ten sposób chronione są 24 lokalizacje.

Co dziesiąty Polak kupuje podróbki

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie