Milan Kundera: dobry pisarz czy grafoman?

Mariusz Grabowski
Nawet przy czytaniu książek można wpaść w zamyślenie. Ja osobiście zamyśliłem się przy zbiorze opowiadań sławnych z tęgiego pióra Czechów, opublikowanego właśnie przez krakowskie Wydawnictwo Literackie.

Pozornie wszystko jest w porządku. 9 niezłych tekstów, 9 niezłych historii i 9 nazwisk, przy których człowiek kiwa z ukontentowaniem głową. Jest Josef Škvorecký ("Saksofon basowy"), jest Ivan Klíma ("Opowiadanie malarskie"), Jiři Gruša ("Paltot stryja Antona"), jest nawet Eda Kriseová ("Orchidee, karabiny i szable"). No i oczywiście jest Bohumil Hrabal ("Zwyczajny dzień'), dawca nazwiska do tytułu całej antologii. Ale czytelnikami ogarnia nagle niepokój, czy aby kogoś nie pominięto? Kogoś bardzo dla czeskiej literatury współczesnej ważnego, mistrza krótkiej formy. No właśnie, gdzie jest Milan Kundera?

Kundery nie ma i ciekawe dlaczego. Rozumiem, można pominąć Otę Pavla albo Jana Balabána, ale pominąć Kunderę? W miniepilogu redaktorzy tomu Andrzej S. Jagodziński i Jan Stachowski deklarują, że o zawartości książki zadecydowała jedynie czytelnicza atrakcyjność opowiadań tudzież ich literackie walory. Hola, hola, czyżby Kundera już tak nisko upadł na niwie literatury, że lepsza od niego jest Eda Kriseová, fajna, ale bez przesady, albo Pavel Brycz ("Moje miasto utracone"), zdolny, ale zżynający z Hrabala, ile wlezie?

Przypomina mi się "Czternaście opowiadań czeskich i słowackich", które stały w moim rodzinnym domu. Wydały je w 1966 roku Iskry i wśród autorów Kundery nie brakowało. Podobnie jak Škvoreckiego, Klímy, Hrabala, a przy okazji pomniejszych proroków pióra. Pamiętam nawet tamto opowiadanie Kundery - nosiło tytuł "Nikt się nie będzie śmiał" i było w tłumaczeniu bodajże Emilii Witwickiej.

Dlaczego zatem PT redaktorzy nie wybrali jakiegoś niepublikowanego dotąd w Polsce Kunderowego opowiadania i nie dołączyli do swojej antologii? Przez moment przyszło mi do głowy, że może pisarz nie załapał się ze względów narodowościowych, może - nie daj Boże - nie jest Czechem? Ale sprawdziłem, jest. Urodził się w Brnie na Morawach, o żadnej ewentualnej słowackości nie może być mowy. No to co jest?

Z faktu, że Milan Kundera przegrał w rankingu edytorskiej atrakcyjności z Karolem Sidonem, jeszcze nic nie wynika. Wciąż są tacy, dla których nadal jest największym czeskim pisarzem

Podsuwam tu trop do intrygującego krytycznoliterackiego śledztwa. Które, być może, nie ma żadnego sensu. Ot, po prostu, Andrzej S. Jagodziński Kunderę olał. Choć przecież kiedyś tłumaczył jego książki, a nawet robił z nim wywiad do głośnych "Banitów. Rozmów z czeskimi pisarzami emigracyjnymi".

A może nieobecność autora "Żartu" to w ogóle sprawa pozaliteracka. Może nie pojawił się na stronach "Opowiadaczy" na skutek sprawy sprzed czterech lat, kiedy wyszło na jaw, że w latach 50. ochoczo doniósł czechosłowackiej bezpiece na kumpla swej przyjaciółki? No proszę, czego to człowiek nie wymyśli, główkując nad taką przecież banalną sprawą, jak zestaw nazwisk do antologii opowiadań. Gotów nawet zostać samozwańczym Antonim Macierewiczem.

"Opowiadacze. Nie tylko Hrabal. Autorzy najlepszej prozy czeskiej", Wydawnictwo Literackie, Kraków 2012, cena 39,90 zł

Wideo

Komentarze 2

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

j
jachu wdapra
A może po prostu dlatego, że Kundera odcina się od czeskiej przeszłości, w 1990 napisał ostatnią powieść po czesku. nie chce być uznawany pisarzem czeskim lecz francuskim. I to jest ten powód. Wyciąganie "sensacji" . która w dodatku nie jest prawdą., świadczy o niskiej wiedzy autora tego artykułu.
A
Agnieszka
Milan Kundera został oczyszczony z zarzutów. Autorowi pozostawiam ocenę, czy ostatni akapit jest wynikiem Niewiedzy czy spalonym Żartem.
Dodaj ogłoszenie