Eli Cohen. Szpieg Izraela, który nadawał latami z Damaszku

    Eli Cohen. Szpieg Izraela, który nadawał latami z Damaszku

    Andrzej Dworak

    Polska

    Aktualizacja:

    Polska

    Działalność Elego Cohena obrosła legendą - dostał się do najwyższych kręgów politycznych i wojskowych w Syrii i przekazał Amanowi, izraelskiemu wywiadowi wojskowemu,informacje m.in. o pozycjach syryjskich na Wzgórzach Golan.
    Eli Cohen

    Eli Cohen ©Wikipedia/Domena publiczna

    Ta robota przyczyniła się do wygranej Izraela w wojnie sześciodniowej w 1967. Eli Cohen pragnął żyć w nowopowstałym państwie żydowskim, ale poświęcił się i mieszkał w Syrii. To wymogło złożenia przez niego najwyższej ofiary. W Jerozolimie i innych miastach Izraela są ulice nazwane jego imieniem. Netflix przygotowuje premierę serialu „The Spy” o jego działalności z Sachą Baronem Cohenem w roli tytułowej.

    Pies podniósł łeb i zaczął węszyć.
    Rozpoznawał zapach owiec pasących się w pobliżu syryjsko-libańskiej granicy, ale do jego nosa docierało też coś innego, coś, co go zaniepokoiło na tyle, że poderwał się z ziemi. Szczeknął, by budzić swego pana, pasterza, który zdołał dostrzec czterech mężczyzn uciekających w kierunku Libanu z dużą skrzynią. Pasterz zaalarmował żołnierzy, a ci ruszyli w pogoń za - jak im się zdawało- złodziejami lub przemytnikami. Mężczyźni uciekli, zostawiając łup. Zdumienie żołnierzy było ogromne, kiedy w skrzyni odkryli cuchnące ciało. Kim był ten ktoś, dla którego zbiegli mężczyźni ryzykowali wiele, okazało się po przewiezieni skrzyni z jej zawartością do zakładu medycyny sądowej. Na szyi trupa odkryto ślady po metalowej pętli.

    Urodzony szpieg
    Elijahu (Eli) ben Shaul Cohen przyszedł na świat 24 grudnia 1924 roku w Aleksandrii w Egipcie w rodzinie religijnych Żydów pochodzących z syryjskiego Aleppo. Miał siedmioro rodzeństwa. Rodzina mieszkała w skromnym lokum w żydowskiej dzielnicy Aleksandrii. Ojciec Eliego pracował w fabryce krawatów, a jego syn chodził do szkoły w żydowskiej gminie, a później uczył się - dzięki stypendium - w liceum francuskim. Eli miał zdolności matematyczne i językowe, a także znakomitą pamięć - wręcz fotograficzną.

    Chciał zostać rabinem, ale nic z tego nie wyszło, więc zapisał się na Uniwersytet Króla Faruka I na wydział elektrotechniczny… W 1955 wyjechał pierwszy raz do Izraela, ale wracał do Egiptu. Po kryzysie sueskim i zaostrzeniu polityki wobec Żydów opuścił kraj urodzin i przeniósł się do Izraela.

    Werbunek
    Jak na życiorys szpiega przystało - dane o życiu Eliego Cohena w Izraelu są trudne do zweryfikowania… Ożenił się w 1959 z pielęgniarką Nadią, Żydówką z Iraku. Będą mieli troje dzieci. Prawdopodobnie w 1960 izraelski wywiad zaproponował Cohenowi współpracę, gdyż potrzebował agentów w Syrii, a Eli potrafił mówić po arabsku z syryjskim akcentem przejętym od rodziców. Po szkoleniu Cohen przyjął tożsamość zamożnego biznesmena syryjskiego Kamela Amina Tabeta, który po wzbogaceniu się w Argentynie wraca do Damaszku. Prawdopodobnie oficerem prowadzącym Eliego został Yitzhak Shamir.

    Wylądował w Buenos Aires 6 lutego 1961 i szybko zdobył przyjaciół w arabskiej społeczności stolicy Argentyny. Do kręgu znajomych zaliczał się m.in. wojskowy ataché Syrii w Argentynie Amin al-Hafez, późniejszy premier i prezydent swojego kraju Po niecałym roku Cohen pojawił się w Damaszku, gdzie miał wykonać swoje zasadnicze zadanie.

    Apartament w dzielnicy dyplomatów
    Szpieg wynajął wspaniałe mieszkanie na przeciwko kwatery głównej syryjskiej armii. To miejsce szybko dało się poznać jako przybytek luksusu i znakomitej, mocno zakrapianej zabawy w atmosferze przyjaźni i zaufania. Kamel Amin Tabet zyskał popularność jako patriota i bojownik na rzecz partii Baath. Politycy i wojskowi rozmawiali z nim otwarcie i zasięgali jego opinii. Szpieg codziennie o 8 rano i niekiedy wieczorem wyciągał ukryty w sypialni nadajnik i sporządzał depesze do Izraela, a sygnał jego radiostacji ginął w elektronicznym szumie powodowanym przez komunikację sąsiednich ambasad, konsulatów i placówek wojska.

    Bitwa o Wodę Od początku lat 60. Izrael tworzył Narodowy System Wodny, który miał dostarczyć wodę z Jeziora Tyberiadzkiego (Galilejskiego) i rzeki Jordan do położonej na południu pustyni Negew. Projekt wywołał protesty państw arabskich, a w 1963 roku przywódcy państw Ligi Arabskiej podjęli decyzję o zmianie kierunku górnego biegu rzeki Jordan, aby zatrzymać wodę w Libanie i Syrii. W ten sposób Izrael zostałby pozbawiony większości wody zdatnej do picia, ale system został uruchomiony - pompy każdego dnia pchały 1 mln m3 wody z Jeziora Tyberiadzkiego, które poprzez system otwartych kanałów, tuneli i olbrzymich rurociągów docierały do pustyni Negew. Konflikt izraelsko-arabski zaostrzał się. Syria, Jordania i Liban rozpoczęły prace budowlane, mające na celu odwrócenie biegu niektórych dopływów rzeki Jordan (Hacbani i Banias), które znajdowały się na ich obszarze, tak aby uniemożliwić przepływ wody do Izraela. Liczba starć granicznych była tak duża, że zaczęto mówić o „Bitwie o Wodę”.
    1 »

    Czytaj treści premium w Polsce Plus

    Nielimitowany dostęp do wszystkich treści, bez inwazyjnych reklam.

    Komentarze

    Dodajesz komentarz jako: Gość

    Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

    Liczba znaków do wpisania:

    zaloguj się

    Najnowsze wiadomości

    Zobacz więcej

    Najczęściej czytane

    Wideo