Dekret Bieruta - jak uzyskać odszkodowanie za wywłaszczenie?

Materiał informacyjny Kancelaria Reprywatyzacyjna

Roszczenia z Dekretu Bieruta - kiedy mamy prawo do roszczeń?

W dniu 21 listopada 1945 r. wszedł w życie Dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy zwany dekretem Bieruta, ówczesnego prezydenta Krajowej Rady Narodowej. Tego dnia grunty całej Warszawy w ówczesnych jej granicach przeszły na własność gminy m. st. Warszawy celem sprawnej odbudowy Stolicy zniszczonej działaniami wojennymi. Jeśli więc okaże się, że nasi przodkowie byli właścicielami działki, kamienicy, gospodarstwa rolnego czy innej nieruchomości leżącej w 1945 r. na terenie Warszawy możemy, jako ich spadkobiercy, sprawdzić możliwości dochodzenia roszczeń do takiej nieruchomości.
Przystępując do analizy takiej sprawy warto na początku zebrać wszystkie dokumenty dotyczące takiej nieruchomości począwszy od jej nabycia przez naszych przodków, dokumenty potwierdzające prawo do spadku po nich (postanowienia spadkowe, notarialne akty poświadczenia dziedziczenia), wszystkie złożone wnioski oraz decyzje w sprawie nieruchomości, które zapadały na przestrzeni lat. Jest to o tyle istotne, że zwrot nieruchomości jest możliwy jedynie w przypadku, w którym nasi poprzednicy prawni złożyli w terminie odpowiedni wniosek. Co do zaś roszczeń o odszkodowanie, taki wniosek można nadal składać do Prezydenta Warszawy.

Dekret Bieruta (tzw. dekret warszawski) – kogo dotyczył i kto ma prawo do roszczeń. Dowiedz się więcej>>

Postępowanie w sprawie odszkodowania za Dekret Bieruta. Żądanie odszkodowania

Zasadniczo istnieją dwie możliwe drogi dochodzenia odszkodowania za nieruchomość przejętą dekretem Bieruta. Jest to odszkodowanie w trybie administracyjnym ustalane na podstawie art. 215 Ustawy o gospodarce nieruchomościami, na którym skupimy się w dalszej części artykułu oraz odszkodowanie w trybie cywilnoprawnym za bezprawną decyzję odmawiającą wnioskowi dekretowemu z art. 417 (1) § 2 kodeksu cywilnego. Obu rodzajów odszkodowań spadkobiercy byłego właściciela nieruchomości mogą dochodzić, gdy wniosek dekretowy z lat 40-tych o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy gruntu (dziś prawo użytkowania wieczystego) zostanie oddalony. Dodatkowo o odszkodowanie z art. 215 UGN można wystąpić niezależnie od tego, czy były właściciel złożył taki wniosek.
W obu przypadkach warto w pierwszej kolejności dotrzeć do akt nieruchomości (tzw. teczki własnościowej), w której powinny być wszystkie potrzebne informacje niezbędne do wstępnego zorientowania się jakie roszczenia przysługują spadkobiercom byłego właściciela. Aby uzyskać wgląd do takiej teczki niezbędne jest przedstawienie kompletu dokumentów spadkowych od byłego właściciela do dziś żyjącego jego spadkobiercy. O pomoc z odszukaniem tych akt warto zwrócić się do doświadczonego w sprawach dekretowych prawnika, który z łatwością wskaże, gdzie można znaleźć dalsze dokumenty.

Odszkodowanie za grunty rolne w Warszawie objęte Dekretem Bieruta

Odszkodowanie za gospodarstwo rolne należy się, jeżeli poprzedni właściciele lub następcy prawni tych właścicieli, prowadzący gospodarstwo, zostali pozbawieni faktycznego władania wspomnianym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r. Do oceny tej przesłanki niezbędne będą więc dokumenty potwierdzające, że były właściciel lub jego spadkobiercy mogli uprawiać ziemię do wyżej wspomnianego dnia wskazanego w Ustawie o gospodarce nieruchomościami. Warto też spróbować ustalić, kiedy rozpoczęło się porządkowanie terenu dawnej nieruchomości, kiedy powstało tam ogrodzenie oraz kiedy rozpoczęto zabudowę dawnej działki. Informacje te będą na pewno przydatne podczas prowadzonego postępowania.

Odszkodowanie za dom jednorodzinny

Jeśli chodzi budynki znajdujące się na terenie objętym działaniem dekretu, to zgodnie z art. 215 ust. 2 UGN byłym właścicielom nieruchomości przysługuje odszkodowanie za takie budynki, jeśli spełnione są dwie następujące przesłanki:
przesłanka pierwsza: jednorodzinny charakter budynku,
przesłanka druga: przejście budynku na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r.
W tym przypadku warto sprawdzić, czy były właściciel złożył w terminie tzw. wniosek dekretowy o przyznanie mu własności czasowej gruntu, a wniosek ten został ostatecznie oddalony po ww. dacie granicznej.

Odszkodowanie za grunty budowlane

Odszkodowanie z art. 215 ust. 2 UGN za działkę dekretową warszawską o charakterze budowlanym należy się byłym właścicielom lub ich spadkobiercom, jeśli spełnione są łącznie obie przesłanki:
przesłanka pierwsza: możliwość przeznaczenia działki w 1945 r. pod budownictwo jednorodzinne,
przesłanka druga: pozbawienie poprzednich właścicieli bądź ich następców prawnych faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Spełnienie pierwszej przesłanki ocenia się w praktyce według Planu Zabudowy Warszawy
z 1931 r., zaś co do oceny drugiej przesłanki potrzebne będą podobne dokumenty, jak przy odszkodowaniu za gospodarstwo rolne opisane powyżej.

Czy może dojść do przedawnienia?

We wcześniejszej część artykułu wspominaliśmy o dwóch możliwych drogach dochodzenia odszkodowania: w trybie administracyjnym oraz trybie cywilnym. Przedawnienie roszczenia
o odszkodowanie jest możliwe tylko, gdy chcemy dochodzić go w postępowaniu cywilnym powołując się na art. 417 (1) § 2 kodeksu cywilnego. Termin przedawnienia wynosi wówczas trzy lata i jest liczony od uchylenia decyzji dekretowej.

Jak uzyskać odszkodowanie za wywłaszczenie Dekretem Bieruta?

Sprawy o odszkodowania za nieruchomości przejęte dekretem Bieruta są skomplikowane i wymagają dużej determinacji ich uczestników. Po pierwsze są to sprawy zadawnione, dotyczące nieruchomości, które zostały zabrane byłym właścicielom 75 lat temu. Wymagają prześledzenia losów nieruchomości od momentu zabrania po ich stan obecny. Często pojawia się potrzeba zgromadzenia dawnych dokumentów, które znajdują się w różnych archiwach.
Po drugie, na przestrzeni lat w miejsce byłych właścicieli lub ich bezpośrednich spadkobierców wchodzą kolejne pokolenia następców prawnych, często zamieszkałych w różnych częściach świata, co niekiedy dodatkowo komplikuje te postępowania.
Ponadto w postępowaniach w trybie administracyjnym decyzję o odszkodowaniu za nieruchomość dekretową wydaje Prezydent Warszawy, który następnie musi wypłacić przyznane decyzją odszkodowanie. Organ ten nie spieszy się więc z wydawaniem takich decyzji, przez co strony postępowania niejednokrotnie muszą skarżyć do organów wyższych instancji lub sądów administracyjnych jego bezczynność lub przewlekłe działanie.
Na końcu postepowania warto również zweryfikować wysokość odszkodowania ustalonego na podstawie operatu szacunkowego wykonanego na zlecenie urzędu miasta. Warto, aby oceny takiej dokonał specjalizujący się w takich wycenach rzeczoznawca majątkowy.
Wszystkie wyżej wymienione powody skutkują tym, iż postępowania te toczą się latami. Aby więc przyspieszyć ten proces ułatwiając spadkobiercom byłych właścicieli uzyskanie należnego im odszkodowania za zabraną przed laty własność ich przodków, warto skorzystać z pomocy doświadczonych prawników. Doświadczone kancelarie z łatwością wskażą miejsca, gdzie należy szukać dalszych dokumentów, pomogą w przeprowadzeniu brakujących spraw spadkowych oraz przygotują argumentację tak, aby postępowanie przebiegło możliwie sprawnie.

Dochodzenie odszkodowania za Dekret Bieruta - na co zwrócić uwagę wybierając kancelarię?

Wybierając prawnika, któremu chcemy zlecić prowadzenie sprawy warto sprawdzić jego skuteczność w podobnych sprawach. Na rynku można znaleźć kancelarie, które specjalizują się w dochodzeniu odszkodowań do nieruchomości przejętych dekretem Bieruta. Jest to dość wąska specjalizacja, ale gwarantuje, iż naszą sprawą zajmą się specjaliści.
Korzystanie z usług prawnika wiąże się często z dużym wydatkiem początkowym. Warto więc zwrócić uwagę na sposób rozliczenia, który oferuje wytypowana przez nas kancelaria. Ta, która większość swojego wynagrodzenia otrzymuje dopiero i tylko po pomyślnym przeprowadzeniu sprawy odszkodowania (tzw. success fee) będzie starała się jak najszybciej zakończyć podjętą sprawę
z sukcesem. Dodatkowym atutem jest fakt, iż klienci takiej kancelarii nie ponoszą ryzyka opłacenia nieudanego postepowania. Prawnicy tacy często nie podejmują się jednak wszystkich spraw, chcąc prowadzić takie, w których widzą największe szanse na wygraną.
Szukając odpowiedniej kancelarii istotnym jest również powierzyć sprawę zespołowi, którego członkowie uzupełniają się kompetencjami i wiedzą współpracując ściśle z rzeczoznawcami majątkowymi, pośrednikami nieruchomości, archiwistami itd, których wiedza znacznie ułatwia prowadzenie tego typu spraw.

Dodaj ogłoszenie