Andrzej Józef Potocki - przemysłowiec pochłonięty polityką

    Andrzej Józef Potocki - przemysłowiec pochłonięty polityką

    Paweł Grabczak

    Polska

    Aktualizacja:

    Polska

    Hrabia Andrzej Józef Potocki był przemysłowcem i posiadaczem ziemskim, którego pochłonęła polityka. Zarządzanie majątkami i uruchamianie nowych przedsięwzięć nie przeszkadzało mu jednak w zabieganiu o autonomię Galicji i sprawy polskie.
    By nieznany - Kurier Kolejowy i Asekuracyjny Nr 11 (568) z 1 czerwca 1911, wikimedia.org

    By nieznany - Kurier Kolejowy i Asekuracyjny Nr 11 (568) z 1 czerwca 1911, wikimedia.org

    Jego rodzicami byli Zofia z Branickich i Artur Potocki, budowniczy pałacu w Krzeszowicach, i założyciel „krzeszowickiej” gałęzi Potockich. Adam urodził się w 1822 roku w Łańcucie, kształcił się w Wiedniu, Edynburgu i Berlinie. W 1847 r. poślubił kuzynkę Katarzynę Branicką, z którą miał czwórkę dzieci. Odziedziczył rodzinną fortunę w tym Krzeszowice, Zator i Staszów. Należały do niego również Tenczynek, Mędrzechów czy Pacanów. Był właścicielem nie tylko rozległych majątków, ale również hut na Śląsku. Posiadał udziały w konsorcjum budującym linie kolejowe oraz w spółce żeglugi parowej po Wiśle.

    Od lat młodości hrabiego Potockiego fascynował i wciągał świat polityki.
    Zainteresowanie służbą publiczną zaszczepili w nim rodzice. Niemniejszy wpływ odcisnęli na nim Zygmunt Krasiński, August Cieszkowski i Jerzy Lubomirski, z którymi utrzymywał bliskie i częste kontakty. Mając zaledwie 22 lata, hrabia Potocki nawiązuje pierwsze kontaty z czołowymi przedstawicielami polskiej emigracji w Paryżu. Tam właśnie książe Adam Jerzy Czartoryski zakupił Hotel Lambert, który szybko stał się miejscem skupiającym konserwatystów zabiegającą o przywrócenie niepodległości. Potocki zaczyna regularnie spotykać się z przedstawicielami tego obozu. Jest oczarowany osobą księcia Czartoryskiego. Mimo licznych spotkań tak z nim jak i z innymi czołowymi postaciami Hotelu Lambert nie zdecydował się na stałą współpracę. Kontaktów jednak nigdy nie zerwał, a wręcz przeciwnie. Utrzymywał je, a nawet intensyfikował w późniejszych latach. Niejednokrotnie wspierał realizowanie celów tego środowiska politycznego.

    Rok 1848, Wiosna Ludów ogarnia Europę. Demonstracje odbywały się w Wiedniu i w kilku miastach Galicji m.in. w Przemyślu, Lwowie i Krakowie. Wśród postulatów pojawiły się oczekiwania amnestii, wprowadzenie polskiej administracji, cofnięcie ograniczeń dla języka polskiego, a przede wszystkim zniesienie pańszczyzny. Potocki wspiera protesty, wygłasza oświadczenia i adresy. Zostaje członkiem Komitetu Narodowego i wchodzi w skład delegacji przekonywującej władze austriackie do cofnięcia zakazu wjazdu do Krakowa emigrantom politycznym. Przez kilka miesięcy pełni funkcję posła na Sejm Ustawodawczy. Wspiera działania patriotyczne różnych organizacji i utrzymuje kontakty z osobami głośno walczącymi o sprawy polskie. Zostaje za to aresztowany, skazany na 6 lat więzienia i osadzony we Lwowie i w Spielbergu. Po roku ułaskawił go jednak cesarz austriacki.

    Hrabia Potocki, po opuszczeniu więzienia przez kilka lat jest pochłonięty pracą organiczna. Wizytuje i rozwija majątki m.in. Tenczynek i tamtejszy browar oraz Rytwiany, gdzie zakłada cukrownię. Stopniowo rozbudowuje rodzinną posiadłość w Krzeszowicach. Kupuje również pałac „Pod Baranami” w Krakowie. Pochłonięty zarządzaniem dobrami nie jest w stanie odciąć się od spraw publicznych. Polityka znowu go wciąga, a w latach sześćdziesiątych wręcz pochłania. Pozostaje wierny konserwatywnemu spojrzeniu na politykę. Wydaje „Czas”, który szybko staje się opiniotwórczym pismem wśród mieszkańców Krakowa. Zostaje radnym miejskim i skupia wokół siebie osoby o bliskim jemu spojrzeniu na politykę. Zaczyna przekonywać, że warto skupić się na pracy organicznej i politycznym współdziałaniu z Austrią. Wielokrotnie u władz w Wiedniu zabiega o rozszerzenie praw polskiej społeczności m.in. przekonuje do wyrażenia zgody na używanie języka polskiego w edukacji czy w sądownictwie.

    Zostaje honorowym obywatelem Krakowa, posłem do Sejmu Krajowego z okręgu Chrzanów i członkiem Koła Polskiego w Wiedniu. Uznanie zyskał jako jeden z czołowych obrońców Wolnego Miasta Kraków i niestrudzony propagator autonomii dawnej stolicy. Próbował nawet przekonać środowisko Obozu Lambert do przeniesienia aktywności z Paryża do Krakowa. Tak się jednak ostatecznie nie stało. Potocki był również członkiem krakowskiego Towarzystwa Rolniczego oraz pierwszym prezesem Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń w Krakowie. Angażował się w wiele organizacji społecznych takich jak: Towarzystwo Dobroczynności Wolnego Miasta Krakowa i jego Okręgu czy Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych. Jedną z ostatnich spraw, o które mocno zabiegał, była budowa kolei żelaznej z Przemyśla do Wiednia. W 1869 zaczął się pogorszać stan zdrowia hrabiego Potockiego. Musiał, acz niechętnie stopniowo rezygnować z aktywności sejmowych i publicznych. Zmarł wskutek paraliżu w rodzinnej posiadłości w Krzeszowicach w 1872 r.

    Andrzej Józef Potocki - przemysłowiec pochłonięty polityką

    Artykuł powstał we współpracy z Fundacją XX. Czartoryskich

    Czytaj treści premium w Polsce Plus

    Nielimitowany dostęp do wszystkich treści, bez inwazyjnych reklam.

    Komentarze

    Dodajesz komentarz jako: Gość

    Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

    Liczba znaków do wpisania:

    zaloguj się

    Najnowsze wiadomości

    Zobacz więcej

    Najczęściej czytane

    Wideo